"Acties buiten de wet dienen de leefbaarheid"
Datum: 18-08-2008 door Jochem

Hier de reactie van DWARS op de commotie rond het actieverleden en gevolghebbende aftreden van Wijnand Duyvendak, gepubliceerd in Trouw op 18 augustus 2008:
Kamerlid Wijnand Duyvendak is opgestapt, naar aanleiding van de mediahetze over zijn activistische verleden. Vanaf snel nadat zijn bekentenissen uit zijn nog te verschijnen boek ’Activist in de politiek’ naar buiten kwamen, werd hij geoormerkt als inbreker, misdadiger en zelfs terrorist. En niet alleen Wijnand Duyvendak werd veroordeeld, maar heel activistisch Nederland.

Afgelopen vrijdag toonde ’Nova’ de meest verontrustende beelden van de kraakbeweging uit de jaren ’80. Het geweld werd daarbij gepresenteerd als een middel waar activisten standaard naar teruggrijpen. Laat het iedereen duidelijk zijn dat de nuance in het debat rond Duyvendak en activisme de afgelopen week compleet zoek zijn geraakt.

Er zijn harde veroordelingen geweest over de daden van Duyvendak. Zo leek tijdens ’Nova’ het standpunt van GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema te zijn dat acties die buiten de wet vallen, per definitie niet door de beugel kunnen. Dit terwijl de partij op dit moment bijvoorbeeld volop bezig is met een ’Guerrilla gardeners’-campagne, waarbij er ’illegaal’ plantjes worden geplant in braakliggend terrein om de leefomgeving groener te maken.

Gelukkig werd deze verklaring van Femke Halsema een dag later in hetzelfde programma geneutraliseerd door de Amsterdamse GroenLinks-wethouder Maarten van Poelgeest en Europarlementariër Joost Lagendijk. Zij erkenden dat ze sympathie te hebben voor mensen die voor een breder maatschappelijk doel de grenzen van de wet opzoeken.

Niet alleen de media, maar ook de in eerste instantie verstarde en angstige reactie van GroenLinks heeft schade toegebracht aan Duyvendak en activisme in het algemeen.

In de verhitte discussie is vaak beweerd dat de enige weg om maatschappelijke problemen op te lossen de parlementaire weg is. Dit is natuurlijk niet het geval, want buitenparlementaire acties, en zelfs maatschappelijk ongehoorzame acties, zijn heel erg belangrijk voor het creëren en in stand houden van een leefbare samenleving.

De hysterie die is ontstaan naar aanleiding van het oprakelen van het grotendeels bekende activistische verleden van Wijnand Duyvendak is een toonbeeld van het gebrek aan ruimte dat de maatschappij biedt voor deze acties.

We zien als GroenLinks-jongeren met lede ogen dat GroenLinks niet onbevreesd het voortouw durft te nemen in het pleiten voor maatschappelijk ongehoorzame acties. Dit is essentieel in een tijd dat veel mensen de politiek niet vertrouwen en er schande van spreken, maar zich niet geroepen voelen zelf actie te ondernemen.

Het is belangrijk om dat wat strikt genomen een overtreding van de wet is, in een bredere context te bekijken. Neem de inbraak van Wijnand Duyvendak in het ministerie van economische zaken. Natuurlijk is inbraak een overtreding van de wet, maar dit wil nog niet zeggen dat elke inbraak hetzelfde is. Een inbraak van iemand die op een makkelijke manier aan spullen en geld voor zichzelf wil komen, is totaal iets anders dan een inbraak met als doel om maatschappelijk buitengewoon relevante informatie naar boven te halen die door een minister bewust wordt achtergehouden.

Dankzij de publicatie van de bewijsstukken over de voorbereiding van de bouw van kerncentrales is bekend geworden hoe er informatie voor de Tweede Kamer en burgers werd achtergehouden en democratische processen werden vermeden. De actie heeft dan ook grote politieke en maatschappelijke consequenties gehad.

Dan het publiceren van de gegevens van een aantal topambtenaren van het ministerie van economische Zaken. Dit is, ook met de hele maatschappelijke context van de jaren ’80 meegenomen, en ook met het maatschappelijke doel dat Duyvendak toen voor ogen had, geen goede actie geweest. Burgerlijke ongehoorzaamheid kan ver gaan, maar op het moment dat door deze acties mensen persoonlijk benadeeld worden, ga je te ver. Buitensporig geweld en het toebrengen van schade aan anderen kan niet, dat moet duidelijk zijn.

De jongerenorganisatie van GroenLinks heeft echter ook altijd al een activistisch karakter gehad, waarbij wij af en toe ’dwars’ tegen de regels ingaan en een beetje ongehoorzaam durven te zijn. Mag dat echt niet meer? Het is een manier om maatschappelijke problemen aan de kaak te stellen en te komen met creatieve en doeltreffende oplossingen.

<< naar het blogoverzicht